Konuşmaları anlamakta zorlanmak, televizyonun sesini sürekli yükseltmek veya kalabalık ortamlarda söylenenleri takip edememek, işitme seviyesinde bir değişiklik yaşandığını gösterebilir. Böyle durumlarda sorunun varlığını ve derecesini belirlemek için profesyonel bir işitme değerlendirmesi yapılır.

Peki, işitme testi nasıl yapılır? İşitme testi genel olarak kişinin farklı frekans ve şiddetlerdeki sesleri ne düzeyde duyabildiğini, konuşmaları ne kadar anlayabildiğini ve orta kulağın nasıl çalıştığını değerlendiren bir dizi uygulamadan oluşur.

Test sırasında ağrı veren veya cerrahi müdahale gerektiren bir işlem yapılmaz. Kullanılacak testler kişinin yaşına, şikâyetlerine, sağlık geçmişine ve değerlendirme amacına göre değişebilir.

İşitme testi nedir?

İşitme testi, kişinin işitme kapasitesini değerlendirmek amacıyla yapılan ölçümlerin genel adıdır. Bu değerlendirmeler sayesinde:

• İşitme kaybı olup olmadığı,
• İşitme kaybının derecesi,
• Hangi frekanslarda sorun yaşandığı,
• Sorunun bir veya iki kulağı etkileyip etkilemediği,
• İşitme kaybının olası türü,
• Konuşmaları anlama becerisi

hakkında bilgi edinilir.

Profesyonel işitme değerlendirmesinde en sık kullanılan yöntemlerden biri saf ses odyometrisidir. Bu test, kişinin farklı frekanslardaki sesleri duyabildiği en düşük seviyeleri belirlemeye yardımcı olur. Dünya Sağlık Örgütü, işitme kaybının tanılanabilmesi için profesyonel değerlendirme gerektiğini ve saf ses odyometrisinin yaygın kullanılan temel yöntemlerden biri olduğunu belirtmektedir.

İşitme testi kim tarafından yapılır?

İşitme testleri, uygun test ortamında ve kalibre edilmiş cihazlarla, bu alanda eğitimli sağlık profesyonelleri tarafından yapılmalıdır. Değerlendirme sırasında elde edilen sonuçların kişinin şikâyetleri ve sağlık geçmişiyle birlikte yorumlanması gerekir.

İşitme testi sonucu tek başına bir hastalık tanısı koymak için yeterli olmayabilir. Gerekli görülen durumlarda kişi Kulak Burun Boğaz uzmanına veya ilgili sağlık kuruluşuna yönlendirilebilir.

İşitme testi nasıl yapılır?

Kapsamlı bir işitme değerlendirmesi genellikle birkaç aşamada gerçekleştirilir. Her kişiye aynı testlerin uygulanması zorunlu değildir. Uzman, ilk görüşme ve kulak kontrolünün ardından gerekli ölçümleri belirler.

1. Şikâyetler ve sağlık geçmişi dinlenir

İşitme testinin ilk aşamasında kişinin yaşadığı sorunlar ayrıntılı biçimde değerlendirilir. Uzman şu konularda sorular sorabilir:

• İşitme güçlüğünün ne zaman başladığı,
• Sorunun bir kulakta mı yoksa iki kulakta mı olduğu,
• Kulak çınlaması bulunup bulunmadığı,
• Baş dönmesi veya denge sorunu yaşanıp yaşanmadığı,
• Kulak ağrısı, akıntısı veya dolgunluk hissinin olup olmadığı,
• Gürültülü ortamlarda çalışılıp çalışılmadığı,
• Daha önce kulak ameliyatı veya enfeksiyon geçirilip geçirilmediği,
• Ailede işitme kaybı öyküsünün bulunup bulunmadığı,
• Kullanılan ilaçlar,
• İşitme cihazı kullanımı.

Bu görüşme, uygulanacak testlerin belirlenmesine ve sonuçların daha doğru yorumlanmasına yardımcı olur.

2. Kulak kanalı ve kulak zarı kontrol edilir

Test öncesinde dış kulak yolu ve kulak zarı otoskop adı verilen bir cihazla incelenebilir. Bu işlem sırasında kulak kanalında:

• Kulak kiri birikimi,
• Yabancı cisim,
• Enfeksiyon bulgusu,
• Akıntı,
• Kulak zarında yapısal değişiklik

olup olmadığı değerlendirilir.

Yoğun kulak kiri gibi dış kulak yolunu kapatan bir durum, test sonucunu etkileyebilir. Bu nedenle gerekli görülürse önce ilgili tıbbi değerlendirme ve tedavi planlanır.

3. Kişi sessiz veya ses yalıtımlı bölüme alınır

Saf ses işitme testi sırasında çevredeki seslerin ölçümü etkilememesi gerekir. Bu nedenle değerlendirme genellikle sessiz veya ses yalıtımı sağlanmış bir test kabininde gerçekleştirilir.

Kişiye kulaklık ya da kulağın içine yerleştirilen özel başlıklar takılır. Test başlamadan önce duyduğu sese nasıl yanıt vermesi gerektiği anlatılır. Genellikle kişi sesi duyduğunda bir düğmeye basar veya elini kaldırır.

4. Hava yolu işitme testi uygulanır

Hava yolu ölçümünde kişiye farklı frekanslarda ve farklı şiddetlerde sesler dinletilir. Sesler bir kulağa, ardından diğer kulağa ayrı ayrı verilir.

Test sırasında ses seviyesi kademeli olarak azaltılıp artırılarak kişinin duyabildiği en düşük ses seviyesi belirlenir. Bu seviyeye işitme eşiği denir.

Hava yolu testi, sesin dış kulaktan başlayarak orta kulak, iç kulak ve işitme yolları üzerinden algılanmasını değerlendirir. Ölçüm sırasında kişi çok hafif bir ses duyduğunda bile yanıt vermelidir. Sesin net, güçlü veya uzun süreli olması beklenmemelidir.

5. Gerekirse kemik yolu testi yapılır

Hava yolu testinde işitme kaybı şüphesi ortaya çıkarsa kemik yolu ölçümü uygulanabilir. Bu testte kulağın arkasındaki kemiğe küçük bir titreşim cihazı yerleştirilir.

Cihaz, dış ve orta kulağı büyük ölçüde atlayarak titreşimleri iç kulağa iletir. Hava yolu ve kemik yolu sonuçlarının birlikte değerlendirilmesi, işitme kaybının türü hakkında önemli bilgiler sağlar.

Örneğin sonuçlar, problemin:

• Dış veya orta kulakla ilişkili,
• İç kulak veya işitme siniriyle ilişkili,
• Her iki bölgeyi birlikte etkileyen

bir yapıda olabileceğini düşündürebilir.

Hava yolu ölçümünde ses tüm işitme sistemi üzerinden iletilirken kemik yolu ölçümünde titreşimler dış ve orta kulağı atlayarak iç kulağa ulaştırılır.

6. Konuşma odyometrisi uygulanır

İşitme yalnızca sesleri fark etmekten ibaret değildir. Günlük yaşam açısından konuşulanları anlayabilmek de büyük önem taşır. Bu nedenle değerlendirmeye konuşma testleri eklenebilir.

Kişiye kulaklık aracılığıyla belirli kelimeler dinletilir ve duyduğu kelimeleri tekrar etmesi istenir. Böylece:

• Konuşmayı fark etme seviyesi,
• Konuşmayı alma eşiği,
• Kelimeleri ayırt etme başarısı,
• Uygun ses seviyesinde konuşmayı anlama oranı

değerlendirilebilir.

Bazı kişiler saf sesleri duyabildiği hâlde özellikle kalabalık veya gürültülü ortamlarda konuşmaları anlamakta zorlanabilir. Bu nedenle gerekli durumlarda gürültüde konuşmayı anlama testleri de uygulanabilir. ASHA, konuşma değerlendirmelerinin konuşmayı fark etme, konuşmayı alma, kelime tanıma ve gürültüde konuşma testlerini içerebildiğini belirtmektedir.

7. Orta kulak testi yapılabilir

Orta kulağın çalışmasını değerlendirmek amacıyla timpanometri uygulanabilir. Bu test sırasında kulak kanalına yumuşak uçlu küçük bir prob yerleştirilir. Prob, kulak kanalındaki hava basıncını kısa süreli olarak değiştirir ve kulak zarının hareketini ölçer.

Timpanometri sırasında kişi kulağında hafif bir basınç veya dolgunluk hissedebilir. İşlem genellikle kısa sürer ve ağrılı değildir.

Bu ölçüm:

• Kulak zarının hareketi,
• Orta kulak basıncı,
• Orta kulakta sıvı bulunma ihtimali,
• Östaki tüpü fonksiyonu,
• Kulak zarı veya kemikçik sistemiyle ilişkili bazı durumlar

hakkında bilgi sağlayabilir.

NIDCD, timpanometriyi kulak kanalındaki hava basıncının değiştirilmesi yoluyla orta kulağın ne kadar iyi çalıştığını değerlendiren bir teknik olarak tanımlar.

8. Akustik refleks ölçümü uygulanabilir

Bazı değerlendirmelerde yüksek şiddetteki seslere karşı orta kulaktaki kasların verdiği refleks yanıt ölçülür. Akustik refleks testi; orta kulak, iç kulak, işitme siniri ve ilgili sinir yollarının değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Bu test her kişiye uygulanmayabilir. Uzman, kişinin bulgularına ve diğer test sonuçlarına göre gerekli olup olmadığına karar verir.

9. Otoakustik emisyon testi yapılabilir

Otoakustik emisyon, kısaca OAE, iç kulakta bulunan dış tüylü hücrelerin fonksiyonunu değerlendirmek amacıyla kullanılan objektif bir testtir.

Kulak kanalına küçük bir prob yerleştirilir ve kulağa sesler gönderilir. İç kulağın oluşturduğu çok düşük seviyeli yanıtlar cihaz tarafından kaydedilir. Kişinin aktif olarak düğmeye basması veya konuşması gerekmez.

OAE özellikle:

• Yenidoğan işitme taramalarında,
• Küçük çocuklarda,
• Davranışsal teste güvenilir yanıt veremeyen kişilerde,
• İç kulak fonksiyonunun değerlendirilmesinde

kullanılabilir.

Ancak OAE sonucu tek başına kapsamlı bir işitme değerlendirmesinin yerine geçmez.

10. Gerekirse ABR veya ileri testler uygulanır

İşitsel Beyin Sapı Yanıtı olarak bilinen ABR, ses uyarısına karşı işitme siniri ve beyin sapında oluşan elektriksel yanıtları ölçer.

Test sırasında baş bölgesine küçük elektrotlar yerleştirilir ve kulaklıklardan ses verilir. Kişinin uyuması veya sakin biçimde durması istenebilir.

ABR testi özellikle:

• Yenidoğan ve bebeklerde,
• Davranışsal teste yanıt veremeyen kişilerde,
• İşitme siniriyle ilgili şüphelerde,
• İki kulak arasında belirgin farklılık bulunduğunda,
• İleri inceleme gereken durumlarda

tercih edilebilir.

İşitme testi sonucu nasıl okunur?

Saf ses testinin sonuçları odyogram adı verilen bir grafik üzerine işaretlenir. Odyogramın yatay ekseni ses frekanslarını, dikey ekseni ise işitme seviyesini desibel cinsinden gösterir.

Grafikte genellikle:

• Sağ kulak ayrı bir sembolle,
• Sol kulak ayrı bir sembolle,
• Hava yolu sonuçları,
• Kemik yolu sonuçları

gösterilir.

Grafikteki işaretlerin daha aşağıda bulunması, sesi duyabilmek için daha yüksek bir ses seviyesine ihtiyaç duyulduğunu gösterebilir. Ancak odyogram yalnızca rakamlara bakılarak yorumlanmamalıdır. Yaş, test güvenilirliği, konuşma sonuçları, orta kulak ölçümleri ve kişinin şikâyetleri birlikte değerlendirilmelidir.

İşitme kaybının derecesi nasıl belirlenir?

İşitme kaybı genellikle ölçülen işitme eşiklerine göre hafif, orta, ileri veya çok ileri gibi derecelerle tanımlanabilir. Bununla birlikte kullanılan sınıflandırma sistemine ve değerlendirilen frekanslara göre sınırlar farklılık gösterebilir.

Dünya Sağlık Örgütü, normal işitme seviyesini genel olarak 20 dB veya daha iyi işitme eşikleri üzerinden tanımlamaktadır.

Test sonucunun kişiye özgü olarak bir odyolog ve gerektiğinde KBB uzmanı tarafından açıklanması en doğru yaklaşımdır.

İşitme testi ne kadar sürer?

Temel saf ses işitme testi çoğu kişide yaklaşık 15–30 dakika sürebilir. Ancak kapsamlı değerlendirme; görüşme, otoskopik kontrol, konuşma testleri, timpanometri ve diğer ölçümlerle birlikte daha uzun sürebilir. Bazı yetişkin odyoloji randevuları kişinin ihtiyacına göre yaklaşık bir saate kadar planlanabilir.

Test süresini etkileyebilecek faktörler şunlardır:

• Kişinin yaşı,
• Uygulanan testlerin sayısı,
• Verilen yanıtların tutarlılığı,
• İşitme kaybının derecesi,
• Kulak çınlaması veya baş dönmesi gibi ek şikâyetler,
• Çocuklarda iş birliği düzeyi,
• İleri testlere ihtiyaç duyulması.

İşitme testi acı verir mi?

Standart işitme testleri genellikle ağrısızdır. Saf ses testinde yalnızca kulaklıktan sesler dinlenir. Timpanometri sırasında kısa süreli basınç hissi, kemik yolu testinde ise kulağın arkasında hafif titreşim hissedilebilir.

Kulak ağrısı, akıntı, yeni geçirilmiş ameliyat veya kulak zarında sorun bulunması hâlinde test öncesinde mutlaka uzmana bilgi verilmelidir.

İşitme testi öncesinde nelere dikkat edilmelidir?

İşitme testi için çoğu zaman özel bir hazırlık gerekmez. Yine de daha doğru bir değerlendirme için şu noktalara dikkat edilebilir:

• Testten önce mümkün olduğunca yüksek sesten uzak durun.
• Kulak ağrısı, akıntı veya enfeksiyon şikâyetinizi bildirin.
• Kullandığınız ilaçları uzmana söyleyin.
• Daha önce yapılmış işitme testlerini yanınızda bulundurun.
• İşitme cihazı kullanıyorsanız cihazınızı ve aksesuarlarını getirin.
• Kulak çınlaması veya baş dönmesi gibi şikâyetlerin ne zaman başladığını not edin.
• Test sırasında çok hafif duyduğunuz seslere de yanıt verin.
• Emin olmadığınız durumlarda tahmin etmek yerine uzman tarafından verilen yönergeyi takip edin.

Online işitme testi yeterli midir?

İnternet üzerinden yapılan işitme taramaları, kişinin işitmesinde bir sorun olabileceğini fark etmesine yardımcı olabilir. Ancak bu uygulamalar tanı koymaz ve profesyonel işitme testinin yerini tutmaz.

Sonuçlar:

• Kullanılan kulaklığın kalitesinden,
• Cihazın ses ayarından,
• Ortamdaki gürültüden,
• Telefon veya bilgisayarın ses çıkışından,
• Testin uygulanma biçiminden

etkilenebilir.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından geliştirilen uygulamalar da işitme durumunu taramaya yardımcı araçlardır; profesyonel değerlendirme ise işitme kaybının tanılanması için gereklidir.

Çocuklarda işitme testi nasıl yapılır?

Çocuklarda uygulanacak yöntem yaşa ve gelişim düzeyine göre belirlenir. Yetişkinlerde kullanılan düğmeye basma yöntemi küçük çocuklar için uygun olmayabilir.

Çocuklarda şu yöntemlerden yararlanılabilir:

• Yenidoğanlarda OAE ve ABR,
• Bebeklerde görsel pekiştirmeli odyometri,
• Küçük çocuklarda oyun odyometrisi,
• Daha büyük çocuklarda saf ses odyometrisi,
• Timpanometri ve diğer objektif ölçümler.

Çocuğun teste aktif biçimde katılamaması, işitmesinin değerlendirilemeyeceği anlamına gelmez. Objektif test yöntemleri sayesinde işitme sistemi hakkında önemli bilgiler elde edilebilir.

Hangi durumlarda işitme testi yaptırılmalıdır?

Aşağıdaki durumlardan biri yaşanıyorsa işitme değerlendirmesi yararlı olabilir:

• Konuşmaları sık sık tekrar ettirme,
• Televizyon veya telefon sesini yükseltme,
• Kalabalık ortamlarda konuşmaları anlayamama,
• Telefon görüşmelerinde zorlanma,
• Bir kulağın diğerinden daha az duyması,
• Kulak çınlaması,
• Uzun süre gürültüye maruz kalma,
• Ailede işitme kaybı öyküsü,
• İşitme cihazından beklenen faydanın alınamaması,
• Çocuğun sese tepki vermemesi veya konuşmasının gecikmesi.

Dünya Sağlık Örgütü; yüksek sese sık maruz kalanların, ileri yaştaki bireylerin ve işitme sistemine zarar verebilen ilaç ya da kimyasallarla karşılaşan kişilerin işitmelerini belirli aralıklarla kontrol ettirmelerini önermektedir.

Ani işitme kaybında test randevusu beklenmeli mi?

Hayır. Bir veya iki kulakta aniden gelişen işitme azalması, günler ya da birkaç hafta içinde hızla kötüleşen işitme, kulak ağrısı veya akıntıyla birlikte ortaya çıkan işitme sorunu hızlı tıbbi değerlendirme gerektirebilir.

Ani gelişen belirtilerde yalnızca rutin işitme testi randevusu almakla yetinilmemeli, gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

İşitme testinden sonra ne olur?

Test tamamlandıktan sonra sonuçlar kişinin şikâyetleriyle birlikte değerlendirilir. Sonuca göre:

• Belirli aralıklarla takip,
• KBB uzmanı değerlendirmesi,
• Kulak kiri veya orta kulak sorununa yönelik tedavi,
• İşitme cihazı değerlendirmesi,
• İşitsel rehabilitasyon,
• İleri odyolojik testler,
• Görüntüleme veya farklı tıbbi incelemeler

önerilebilir.

İşitme cihazı gerekiyorsa yalnızca işitme kaybının derecesine bakılmaz. Kişinin günlük yaşamı, konuşmaları anlama başarısı, kulak yapısı, el becerisi, telefon kullanımı ve kişisel beklentileri de dikkate alınır.

Sonuç

İşitme testi nasıl yapılır? sorusunun yanıtı, yalnızca kulaklık takıp seslere yanıt vermekten ibaret değildir. Profesyonel değerlendirme; kişinin şikâyetlerinin dinlenmesi, kulak kanalının kontrol edilmesi, hava ve kemik yolu ölçümleri, konuşma testleri ve gerekli durumlarda orta kulak ya da ileri işitme testlerinden oluşabilir.

Doğru zamanda yapılan işitme testi, işitme kaybının erken fark edilmesine ve kişiye uygun çözümün belirlenmesine yardımcı olur. Konuşmaları anlamakta zorlanıyor, televizyonun sesini sürekli yükseltiyor veya çevrenizdeki sesleri eskisi kadar net duyamıyorsanız profesyonel bir işitme değerlendirmesi yaptırabilirsiniz.

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı veya kişiye özel tedavi önerisi yerine geçmez.

Sık sorulan sorular

İşitme testi sırasında ne yapılır?

Kişiye farklı frekans ve şiddetlerde sesler dinletilir. Kişi sesi duyduğunda düğmeye basarak veya elini kaldırarak yanıt verir. Gerekirse konuşma, kemik yolu ve orta kulak testleri de uygulanır.

İşitme testinde kulaklık takılır mı?

Evet. Saf ses testinde kulak üstü kulaklıklar veya kulak içine yerleştirilen özel başlıklar kullanılabilir. Kemik yolu testinde kulağın arkasına titreşim veren küçük bir cihaz yerleştirilir.

İşitme testi kaç dakika sürer?

Temel test çoğunlukla 15–30 dakika sürebilir. Kapsamlı bir değerlendirme, uygulanacak ek testlere bağlı olarak daha uzun sürebilir.

İşitme testi için aç olmak gerekir mi?

Hayır. Standart işitme testi için açlık gerekmez. Kişi günlük beslenme düzenini sürdürebilir.

İşitme testi sonucu hemen çıkar mı?

Çoğu standart işitme testinin sonucu ölçüm tamamlandıktan sonra görülebilir. Ancak sonucun diğer bulgularla birlikte uzman tarafından yorumlanması gerekir.

İşitme testi yanlış çıkabilir mi?

Ortam gürültüsü, kulaklığın yanlış yerleştirilmesi, yoğun kulak kiri, yönergelerin anlaşılmaması veya tutarsız yanıtlar sonucu etkileyebilir. Bu nedenle testin uygun ortamda, kalibre edilmiş cihazlarla ve uzman kontrolünde yapılması önemlidir.

İşitme testi işitme cihazı gerekip gerekmediğini gösterir mi?

Test, işitme kaybının varlığı ve derecesi hakkında temel bilgi sağlar. İşitme cihazı kararı ise test sonuçlarıyla birlikte kişinin konuşmaları anlama düzeyi, yaşam biçimi ve iletişim ihtiyaçları değerlendirilerek verilir.